Niels Born is psychotherapeut in opleiding, en leidt samen met een ervaren collega (Anneke de Wolf) sinds oktober 2019 een open psychodynamische groep. Het is zijn eerste groepstherapie, en hij is enthousiast over deze manier van psychotherapie bedrijven, met name over het gegeven dat je de ruimte hebt om met enige afstand, beschouwend naar de grote lijnen, het proces kunt kijken. Hoe heeft hij de overgang van samen in een groepskamer aanwezig zijn naar Zoom-sessies ervaren, en welke stappen heeft hij daarin genomen?

Het betreft een gemengde groep die in oktober 2019 gestart is, bestaande uit zeven groepsleden, in de leeftijd tussen 25 en 34 jaar. Er is overwegend sprake van Cluster C persoonlijkheidstrekken, dus eerder internaliserend dan externaliserend gedrag, zich uitend in stemmings- en angstklachten. Terugkerende thema’s in deze groep zijn intimiteit, relaties, het kwetsbare zelfgevoel, onzekerheid, gebrek aan zelfvertrouwen, en problemen in het gezin van herkomst. Het is een groep die goed loopt, er is sprake van sterke wederzijdse betrokkenheid en cohesie. Nog voor de maatregel van kracht ging dat er geen face-to-face contacten meer mochten plaatsvinden, en dus ook geen groepsbijeenkomsten, waren er al enkele groepsleden die zich onprettig voelden bij de mogelijke risico’s van samenkomen, en om die reden hadden afgezegd. De twee weken voor de lockdown was de groep dus al in kleinere samenstelling bijeengekomen. Samen met zijn co-therapeut besprak Niels dat het van belang was om het contact met de groepsleden en de groep als geheel zo goed mogelijk te continueren, omdat het inmiddels op gang gekomen groepsproces dan zomaar stil zou komen te vallen.

Omdat ze zelf geen ervaring hadden met online groepstherapie gingen ze te rade bij collegae groepstherapeuten, en kwamen zo uit op het gebruik van Zoom als medium om elkaar gelijktijdig, in groepsverband te kunnen zien en spreken. Van te voren werden de groepsleden individueel benaderd per e-mail met de vraag of zij akkoord gingen om op deze manier het contact vast te houden. Dat werd door alle groepsleden meteen omarmd. Men was blij dat het contact gecontinueerd kon worden, juist in deze vervreemdende en ook angstig makende tijd. Vooral voor de groepsleden zonder partner bleek de onduidelijkheid van de situatie angst verhogend te werken. De online groep zou net als gewoonlijk op het vaste tijdstip en met dezelfde tijdsduur plaatsvinden.

Uit de informatie van collegae had Niels begrepen dat je bij het online therapie bedrijven veel meer structuur moet aanbieden. De eerste online sessie begon dan ook met alle groepsleden om beurten te laten vertellen hoe het met hen ging. Daarna zag hij tot zijn verrassing dat de manier van interacteren tussen de groepsleden eigenlijk als vanzelfsprekend door ging zoals ze dat in elkaars fysieke aanwezigheid gewend waren te doen. En hoewel het natuurlijk anders was dan met elkaar in één groepstherapiekamer aanwezig te zijn, was het toch vooral heel erg vergelijkbaar. Er werd op elkaar gereageerd, emoties werden getoond en geuit, en het groepsproces leek door te gaan waar het gebleven was.

Aanvankelijk zaten Niels en zijn co-therapeut samen in één ruimte, maar dat bleek geluidstechnisch niet handig: het geluid kreeg een echo en ging rondzingen. Nadat één van de twee elders was gaan zitten, was dit probleem opgelost. Het betekende wel dat de vanzelfsprekende non-verbale afstemming die je als co-therapeuten kunt hebben anders verloopt, maar onoverkomelijk bleek dit niet te zijn in de vier keer dat de groep online heeft plaats gevonden. Het kan daarbij natuurlijk ook wel eens mis gaan, omdat je bijvoorbeeld een gezichtsuitdrukking van iemand verkeerd leest. Zo dacht Niels op een gegeven moment dat een van de groepsleden aan het huilen was. Dat bleek niet het geval, maar ook dat kon meteen rechtgezet worden zonder dat het storend werkte op het verdere groepsproces als geheel. Bij nader inzien denkt Niels dat het ook voordelen kan hebben om op deze manier te (moeten) werken. Zo moeten groepsleden bij gebrek aan een compleet lichaamsbeeld van de anderen zich nadrukkelijker uitspreken, iets wat voor een naar vermijding neigende groep uiteraard een zeer goede oefening is. Bijvoorbeeld: ‘Ik zie je bedenkelijk kijken, klopt dat?’ of ‘Je hebt nog weinig gezegd tot nu toe, hoe gaat het eigenlijk met je?’ Groepsleden gaan wat meer voor elkaar zorgen lijkt het wel, de cohesie lijkt ook toegenomen, en zeker niet afgenomen door het beeldbellen. Hierbij speelt natuurlijk wel mee dat de groep al een half jaar met elkaar in deze samenstelling gewerkt heeft en de regels van het spel kent. Betekent dit dat een nieuw groepslid voorlopig niet zou kunnen instromen als deze lockdown nog lang gaat duren? Wat Niels en zijn co-therapeut betreft niet. ‘We hebben een cliënte die voor deze groep geïndiceerd is. We hebben haar aangeboden om online in te stromen, we hadden er vertrouwen in dat dat goed zou kunnen verlopen. Uiteindelijk heeft cliënte daar zelf van af gezien, maar van ons had ze er op deze manier ook bij gekund.’

Al met al is een nieuwsgierige en open houding, die je sowieso als psychotherapeut dient te hebben, wel behulpzaam bij dit online experiment. ‘Ik vind het interessant om te zien wat dit met de groep en het groepsproces doet, welke nieuwe en onverwachte kansen het biedt. Op basis van deze vier sessies heb ik er vertrouwen in dat we dit nog een lange tijd kunnen volhouden als dat nodig mocht zijn,’ aldus Niels.

Opgetekend door Arnout ter Haar

Beste leden van de NVGP,

De Algemene Ledenvergadering van de NVGP (ALV) zal dit jaar zoals gebruikelijk op de eerste woensdag van juni plaatsvinden: 3 juni om 19.00 uur. 

Helaas kunnen we dan - doordat nog niet duidelijk is wat mogelijk is gezien de coronamaatregelen - niet live in Breukelen bij elkaar komen.  Daarom zal de Algemene ledenvergadering via Zoom plaatsvinden.

Dat is jammer maar onontkoombaar.

Tijdens de ALV wordt door bestuur en commissies verantwoording afgelegd over het beleid en de activiteiten in het afgelopen jaar, de jaarrekening wordt afgesloten, wijzigingen in statuten en reglementen worden voorgelegd en tot slot worden nieuwe bestuursleden hier benoemd.

Het bestuur vindt het jammer dat we niet samen live kunnen uitwisselen, discussiëren, en tot nieuwe initiatieven komen. We gaan het nu doen via het online spoor en we hebben het voornemen er samen iets moois van te maken. De ALV is toegankelijk voor alle leden van de NVGP. Bent u ook van de partij? We nodigen u hierbij van harte uit om via Zoom deel te nemen. Het is een goede gelegenheid om de NVGP te leren kennen en uw visie te laten horen!

U kunt zich bij het Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. opgeven voor de ALV. Op dit moment wordt nog gewerkt aan de jaarstukken die vanaf 21-5 beschikbaar zullen zijn. Deze zullen tijdig verstuurd worden aan de leden die zich voor de ALV aangemeld hebben.

Degenen die zich opgegeven hebben krijgen een paar dagen van te voren een link voor deelname aan de Zoom vergadering.

Hartelijke groet,

Namens het bestuur

José van Reijen (voorzitter)

 

De congrescommissie heeft in overleg met het bestuur definitief besloten om het NVGP congres van dit jaar niet door te laten gaan en het gehele programma te verplaatsen naar volgend jaar.

We hebben overwogen om het congres naar september te verplaatsen, maar dat leek ons een te groot risico gezien de onzekerheden rondom de duur van alle maatregelen. De nieuwe overheidsbesluiten van afgelopen week, die erop neerkomen dat grote evenementen tot 1 september niet kunnen plaatsvinden, en de nog aanwezige onzekerheid voor de rest van het jaar zijn voor ons en het bestuur van de vereniging redenen om het congres in 2020 geen doorgang te laten vinden.

We vinden het heel jammer dat we jullie het mooie programma - met ruim 200 aanmeldingen, boeiende sprekers en interessante en interactieve workshops allemaal rond het thema splijting en integratie – niet hebben kunnen aanbieden dit jaar.

Het goede nieuws is dat het gelukt is in overleg met alle sprekers, workshopgevers en de congreslocatie Antropia ook volgend jaar in de laatste week van maart het congres met het volledige programma aan te bieden. Het congres zal dan plaatsvinden op vrijdag 26 maart 2021 en de dag ervoor, donderdag 25 maart, zal Bill Roller de preconference workshop geven.

Het thema van het congres Splijting en Integratie, blijft onverminderd actueel in deze Coronacrisis. De gevolgen van de crisis zijn op verschillende niveaus zichtbaar. Sociaal, maatschappelijk, economisch en politiek is er naast cohesie en samenwerking ook sprake van polarisatie, zondebokvorming, verschil in leiderschapsstijl en splijting. Te verwachten valt dat de crisis nog enige tijd duurt en dat deze grote en deels nog onvoorziene gevolgen zal hebben voor individuen, organisaties, groepen, de samenleving en mondiale verhoudingen. Het programma van ons congres zal dan ook volgend jaar een actueel en relevant thema zijn.

Uiteraard hopen we jullie daar allemaal weer te zien!

Salvatore Vitale, Pierre Sebregts, Wubbo Scholte & Niels Tinga

 

Beleid inschrijving en annulering inschrijving

Voor de mensen die zich voor het congres hebben ingeschreven blijft de inschrijving geldig en ook de indeling voor de workshops. Aan het einde van het jaar zal het geactualiseerde en definitieve programma wederom worden geplaatst op de website van de NVGP en wordt een digitale folder rondgestuurd. Een andere workshop kiezen is dan mogelijk. Indien de nieuwe datum voor het congres niet schikt dan is het uiteraard mogelijk om kosteloos te annuleren en zal het reeds betaalde inschrijfgeld worden terugbetaald. Dit is mogelijk tot 1 oktober 2020. Na 1 oktober gaan we uit van uw deelname aan het congres in 2021 en geldt bij annulering de reguliere € 25,- administratiekosten, die zullen worden afgetrokken van het reeds betaalde inschrijfgeld. Een annulering kunt u doorgeven per mail aan het secretariaat van de NVGP via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Eerlijk gezegd keek ik er niet naar uit. Ondanks vele enthousiaste reacties over online behandelen blijft voor mij een beeldscherm een scherm en de individuen daarop ‘straws upon the surface of the deep’ (Dickens). Maar het was niet anders, het bood in ieder geval de mogelijkheid het contact met cliënten en team te continueren en tenminste enige holding te bieden, dus ook ik stelde me open voor wat online ervaringen zouden brengen.

Het beeldbellen met Teams gaf enige technische complicatie: zo kan ik met mijn thuiscomputer alleen als ik uitlog uit de werkomgeving  en via internet weer inlog,  een goed, helder beeld en geluid krijgen.

Ook het thuis beeldbellen met Karify lukte maar niet. Het leidde tot tal van welwillende adviezen, die evenwel geen soelaas boden. En laptops vanuit de organisatie waren al lang niet meer voorhanden.

Ik miste Zoom, een programma waarmee ik zowel vertrouwd was als goede ervaringen had, maar Zoom was volgens de organisatie niet veilig genoeg, dus ging het er nu om, zoals zo vaak in het leven, het beste te maken van wat wél voorhanden was.

De eerste teamvergadering met Teams sprongen de hoofden van mijn collega’s als discoballen in rap tempo in- en uit beeld, omdat er niet meer dan vier personen tegelijk in beeld konden zijn. Ik merkte dat ik moeite had me goed te concentreren door deze steeds wisselende samenstelling en had het gevoel, zonder oogcontact, in het luchtledige te praten. Wie keek er naar wie? Door het snelle verspringen van het beeld lukte het me ook niet goed werkelijk verbondenheid te voelen.

Het op deze manier geconcentreerd bijwonen van de teamvergadering kostte behoorlijk wat inspanning, een activiteit van vooral mijn linkerhersenhelft. In plaats van de voor elk werkelijk contact zo belangrijke nonverbale signalen, bevonden we ons nu met zijn allen in een louter talig, verbaal universum. 

In de neurowetenschappen is ontdekt dat cognitieve processen en gedrag belichaamd zijn en sensorische- motorische-en affectieve systemen de sturende factoren zijn bij een informatieproces. Helaas wordt door onlinevergadering of behandeling het lichaam opnieuw in de kast gezet en missen we veel belangrijke informatie. In dit geval: hoe komt een collega de ruimte binnen? Hoe zit iemand erbij?

In ieder geval konden we elkaar wel zien en spreken.

De jongeren van de Jongvolwassenengroep hadden we gevraagd of ze wilden deelnemen aan onze online bijeenkomsten en hen uitgelegd wat daar voor nodig was: aanwezig zijn op ons gebruikelijke vaste tijdstip, een computer ter beschikking hebben, kunnen inloggen in Teams en de beschikbaarheid over een rustige ruimte.

Dit waren vervolgens de eerste beelden: een rokende jongere onderuitgezakt in een stoel in een kamer die zo te zien al weken niet was opgeruimd, een ander die buiten in de wei stond niet ver van haar paard, weer een ander zuigend op een grote lolly in de woonkamer, iemand met een breiwerkje in haar handen, een meisje dat we nog nooit zo mooi opgemaakt hadden gezien, een groepslid dat tijdens ons groepsgesprek van haar kamer naar de zonnige tuin verhuisde en een jongere die zo nu en dan bleek te zijn afgehaakt om even iets anders te doen.

Wat zagen zij? Hoe zagen zij elkaar en ons? Hoe beleefden ze zichzelf? Het voor deze gelegenheid erg mooi opgemaakt meisje bleek vooral in haar eigen beeld geïnteresseerd, zij leek ermee gepreoccupeerd, tot zij op een gegeven moment haar eigen beeld niet langer kon verdragen en de video uit deed. Eén klik en je bent uit beeld.

Veel van deze jongeren vallen niet onder de categorie neurotische cliënten, maar hebben ernstiger problematiek, waarbij online contact onvoldoende holding lijkt te bieden en de groep als geheel, meer op drift raakt. Wij besloten deze allereerste keer niet direct tal van regels te stellen, om de jongeren in ieder geval in de groep te houden. Wonder boven wonder kwam het gesprek goed op gang, waarbij het vooral ging over haat naar moeders. Hadden zij met dit thema de groep-als-moeder in gedachten, of ons als therapeuten nu wij hen fysiek in de steek lieten? 

In de Vrouwenautonomiegroep, met veel deelnemers van begin vijftig, kostte het even wat moeite in te loggen in Teams. De start voelde wat ongemakkelijk, zowel voor de deelnemers als de therapeuten. Ook hier maakte het gebrek aan oogcontact en nonverbale signalen de groep wat zwevend. Iemand vroeg een andere groepsdeelnemer ‘naar wie kijk jij nu eigenlijk?’, een heel relevante vraag. Zelf miste ik het oogcontact met mijn co-therapeut en de afstemming van interventies. Ik merkte dat ik me bewust steeds weer met mijn lichaam verbond en me ertoe zette steeds naar een andere groepsdeelnemer te kijken. Groepsleden vertelden zich zowel verlaten als over-verantwoordelijk te voelen. Verlaten omdat zij geen echt contact ervaarden en over-verantwoordelijk omdat ieder afzonderlijk het gevoel had ervoor te moeten zorgen dat de groep bleef lopen. Er vielen dan ook geen stiltes.

Ook zij durfden desondanks persoonlijk te zijn in wat zij vertelden. Een vrouw toonde zich geëmotioneerd, zij huilde. Ik voelde me machteloos toekijken vanachter mijn scherm. Waarschijnlijk gold dit ook voor de andere deelnemers.

Om wat meer inzicht te krijgen in de voor- en nadelen van online behandeling, luisterde ik recent naar een interview met Gillian Isaacs Russell, psychoanalytica en auteur. Zij publiceerde in 2015 het boek ‘Screen relations’, waarin zij voor- en nadelen van online behandeling uitvoerig uiteenzet tegen de achtergrond van tal van recent wetenschappelijk onderzoek. Het interview vond ik uitermate boeiend, het deed me ernaar verlangen haar boek te gaan lezen.

Isaacs onderscheidt states of mind van states of being’. Zij beschrijft hoe al onze relaties en states of being zijn ontstaan uit de vroege moeder-kind relatie, waarbij geur- en tactiele perceptuele ervaringen het meest belangrijk en het meest diep in ons verankerd zijn. Denk ook aan de aapjes van Harlow, die de voorkeur gaven aan een ijzeren moeder bekleed met een zachte vacht en slechts af en toe naar de andere ijzeren moeder gingen om te kunnen drinken. 

Isaacs citeert bovendien een onderzoek waarin blinden hun aanwezigheid in een spreekkamer anders beleven dan online, terwijl zij uiteraard niets kunnen zien. Wij nemen volgens Isaacs veel meer waar dan waarvan wij ons bewust zijn.

In een onderzoek naar hersenfuncties bij ratten in een virtuele omgeving blijkt slechts de helft van de neuronen actief te zijn, in vergelijking met wanneer zij zich in een live omgeving bevinden. De vraag is dan natuurlijk of dit bij ons ook het geval is. Welke invloed heeft het frequent online zijn op onze hersenen?

De auteur noemt dat online behandeling zeker een hulpmiddel kan zijn wanneer live behandeling niet mogelijk is. Maar zij wijst nadrukkelijk ook op de beperkingen: er is nog veel experimenteel, veel is nog niet onderzocht, online behandeling lijkt vooral geschikt voor meer neurotische cliënten, het lichaam wordt buiten spel gezet (‘our minds are embodied, not embrained’), het vraagt een goed nadenken over (on)mogelijkheden en consequenties (bijvoorbeeld: wie verlaat als eerste de sessie met een klik van de muis? En hoe wordt dit ervaren?),  er is het primaat van het uitsluitend verbale,  het afwezig zijn van een vrijzwevende aandacht door overmatige concentratie op een beeld, de implicatie van het voortdurende zichzelf in beeld zien voor cliënt én therapeut, etcetera.

En uiteindelijk stelt zij de wat mij betreft meest cruciale vraag: kunnen we ervoor zorgen dat online behandeling óns gaat helpen in plaats van dat wij voortgedreven worden door de eisen die online behandeling stelt? Of versterken wij continu elkaars geloof in een proces dat zichzelf in stand houdt?

Ik kijk er in ieder geval alvast erg naar uit straks samen met een cliënt of groep weer in één ruimte aanwezig zijn.  Mijn liefde voor live.

Monique Leferink op Reinink

Isaacs Russell, G. (2015). Screen Relations. The Limits of Computer-Mediated Psychoanalysis and Psychotherapy. London: Karnac Books.

 

Hoe gaan NVGP leden om met de restricties aan behandelrelaties die vanwege het Coronavirus noodzakelijk zijn? Social distancing is het dringende advies, en dat valt in een groepsbehandeling niet te realiseren, al was het maar omdat de meeste groepstherapiekamers niet dermate ruim bemeten zijn dat er voor iedereen ten minste anderhalve meter afstand gegarandeerd kan worden. Hoe lossen groepstherapeuten dit op? Komt de groep stil te liggen, worden er individuele alternatieven geboden, of ontstaan er creatieve oplossingen die misschien beter werken dan je zou verwachten? En hetzelfde geldt voor docenten en supervisoren: nu opleidingen gesloten zijn, komen de lessen stil te liggen, of wordt er op een andere manier lesgegeven? En wat gebeurt er in intervisiegroepen, zo onmisbaar voor de uitoefening van ons vak, nu we niet meer in dezelfde ruimte met elkaar kunnen afspreken?

In de nieuwsbrief willen we de ervaringen van onze leden met u delen, zodat we van elkaar kunnen leren en niet allemaal zelf het wiel hoeven uit te vinden. Ongetwijfeld gaan er creatieve oplossingen ontstaan die we een paar weken geleden voor onmogelijk of inadequaat hadden gehouden. Na Hans de Ruiter en Ellen van den Broek komt dit keer Monique Leferink op Reinink aan het woord over haar ervaringen met online groepstherapie.

Uiteraard zijn we benieuwd naar uw eigen oplossingen om continuïteit in behandeling en onderwijs te geven. Wat werkt, en evenzeer belangrijk: wat werkt er niet? Stuur uw bijdrage van maximaal 1500 woorden naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. onder vermelding van Groepen & Corona.

José van Reijen, voorzitter NVGP

Arnout ter Haar, hoofdredacteur Groepen, tijdschrift voor groepsdynamica en groepspsychotherapie.

Veel behandelaren gaan tijdens deze Coronacrisis over op online behandeling. Een hulpmiddel hierbij is een voorbeeld van een toestemmingsformulier voor cliënten voor online behandelen, met een versie voor individuele therapie én een versie voor groepstherapie.Door het tekenen van het formulier geeft de cliënt toestemming aan de therapeut(en) om de (groeps)behandeling online voort te zetten.

Hij verklaart hiermee dat hij zich bewust is dat online behandeling niet hetzelfde is als een face-to-face behandeling. Ook verklaart hij hiermee dat hij begrijpt dat er mogelijke risico’s zijn met het gebruik van online technologie, waaronder onderbrekingen, ongeautoriseerde toegang en technische problemen die vooraf niet kunnen worden voorspeld, en dat hij weet dat hij of de behandelaar de sessie kan staken wanneer een van beiden van mening is dat de verbinding niet geschikt is voor de situatie. Ook verklaart hij te begrijpen dat het uiterst belangrijk is om tijdens het gebruik van het online platform gebruik te maken van een rustige ruimte om onderbrekingen te voorkomen zodat de privacy van hemzelf en van de behandelaar gewaarborgd blijft.

Toestemmingsformulier online individuele behandeling

Toestemmingsformulier online groepsbehandeling

Een opeenstapeling van dilemma’s: over het acuut moeten beëindigen van een goed lopende groep vanwege de corona crisis.

Ellen van den Broek is werkzaam als hoofd behandeling bij de Van der Hoeven Kliniek (tbs kliniek) en leidt daarnaast bij De Waag, centrum voor ambulante forensische ggz te Utrecht, samen met een mannelijke co-therapeut een goed lopende groep. Het betreft een combinatie van schematherapie en interpersoonlijke therapie in de groep voor mannen die huiselijk geweld gepleegd hebben. De vijf groepsleden nemen op vrijwillige basis deel, dus niet in het kader van een justitiële maatregel, en zijn in deze samenstelling al een lange tijd bij elkaar. De langst zittende deelnemer nu zo’n tweeëneenhalf jaar, degene die er het laatst bij gekomen is, ruim tien maanden. De groep vindt wekelijks plaats.

Net als in veel andere ggz instellingen kreeg Ellen van het management abrupt te horen dat alle face-to-face contacten, en dus ook die in groepsverband, met onmiddellijke ingang vanwege besmettingsgevaar gestopt zouden moeten worden. Niemand was hier op voorbereid, de groepsleden net zo min als de twee groepstherapeuten. Het enige wat zij de groepsleden nog mee konden geven was dat zij contact konden opnemen met hun groepstherapeut indien dat nodig zou blijken. De groep zelf kwam hiermee dus eveneens abrupt ten einde. De beslissing van het management was gezien de situatie in Nederland en elders in de wereld wel goed te begrijpen, maar het stoppen van een groep zonder een perspectief te kunnen bieden - zoals je dat bijvoorbeeld bij een zomerstop zou doen, wetende wanneer er weer verder met elkaar verder gewerkt kan worden - voelde onbevredigend en ook frustrerend.

Samen met haar co-therapeut overlegde Ellen wat de opties waren. Zouden ze gezien de grootte van de groep – vijf man en twee groepstherapeuten – niet toch kunnen doorgaan met de wekelijkse sessies, mits de groepsruimte groot genoeg was om allemaal anderhalve meter afstand van elkaar te kunnen houden? En als dat door de organisatie gefiatteerd zou worden, zouden de groepsleden dat dan eigenlijk zelf ook willen? En stel dat een of meer van deze vijf groepsleden dat niet zou willen om besmettingsrisico voor zichzelf of anderen te reduceren, hoe zou je daar dan mee om moeten gaan? Dit tweede dilemma verviel toen bleek dat de organisatie geen uitzondering wilde maken op het beleid om geen face to face contacten toe te staan,  zodat het plan om in een grote groepsruimte aan de slag te gaan niet ten uitvoer gebracht werd.

Een alternatief zou zijn om dan toch de mogelijkheden van online groepstherapie aan te bieden, ook al had noch Ellen noch haar co-therapeut daar ervaring mee. Als KP opleideling was het online les krijgen haar niet mee gevallen, en ook de ervaring met vergaderen met collegae via beeldbellen riep nogal wat weerstand op: het is vervreemdend en vermoeiend. Toch won de nieuwsgierigheid en de behoefte aan contact met haar groepsleden het van haar weerstand. De online mogelijkheden worden nu onderzocht, maar de interne ICT afdeling draait overuren en het is nog steeds niet geheel duidelijk welke modus van beeldbellen met een groep nu echt veilig is. Ervan uitgaande dat de technische kant van dit dilemma snel wordt opgelost, is het nog maar de vraag of haar groepsleden zich kunnen vinden in deze nieuwe vorm van therapie; ook hier zou het kunnen gebeuren dat er vier akkoord gaan, maar dat één het niet wil en afhaakt. Of twee, of drie…

Zolang de online therapie nog niet mogelijk is, en zolang de groepsleden nog niet met het bovenstaande dilemma geconfronteerd worden, moest er toch een andere manier zijn om de verbinding met de groep, tussen de groepsleden onderling en met de twee groepstherapeuten op enige wijze vorm te geven. Samen met haar co-therapeut stuurde ze de groepsleden een e-mail, om aan te geven dat ze de groep niet vergeten was. Zij vergezelden hun bericht van een foto van henzelf, waarbij ze kaarten uit de schematherapie (bijvoorbeeld de gezonde volwassene) omhoog hielden.

Op dit mailbericht kwam een uitgebreide respons van één van de groepsleden, ook vergezeld van een aantal foto’s, en twee korte reacties van andere groepsleden, passend bij hun beider persoonlijkheden. Hopelijk gaan de andere twee ook nog reageren, maar wat als zij dat niet doen? Moet je dan als groepstherapeut die groepsleden individueel benaderen? En hoe communiceer je dat weer naar de andere groepsleden? Want hoe houd je je aan de gulden regel dat alles ín de groep besproken wordt als er geen groep meer is voor onbepaalde tijd, maar de behandeling feitelijk wel doorgang moet vinden?

Maken Ellen en haar co-therapeut zich zorgen om hun groepsleden, zijn ze bang dat zij terugvallen in oud gedrag, het plegen van huiselijk geweld? Nee, zegt Ellen beslist, de recidiverisico’s zijn bij de huidige deelnemers niet zo hoog of acuut. Eerder zou ik me zorgen maken om hun persoonlijk welzijn. De groepsleden reageerden begrijpend op het besluit, en hebben aangegeven dat ze blij waren met het aanbod zelf contact te kunnen opnemen indien dat gewenst of nodig zou zijn. Maar een ander aandachtspunt op de langere termijn is er wel: dat groepsleden door deze onverwachte beëindiging van hun behandeling na verloop van tijd gaan ervaren dat ze die behandeling eigenlijk helemaal niet meer nodig hebben en dus niet meer terugkomen in de groep. Het zou natuurlijk kunnen, dat deze periode zonder groep voor hen als testcase gaat werken, en als het inderdaad blijkt dat één van hen het niet meer nodig heeft, dan is dat natuurlijk een mooie uitkomst. Maar hoe ga je dan om met wat we gewend zijn in groepstherapie te doen, het hanteren van de groepsdynamiek bij het toewerken naar een goede afronding van de groepstherapie, en het stilstaan bij afscheid nemen, voor alle betrokkenen?

Er is nog veel onduidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat Ellen de mogelijkheden van online groepstherapie, ondanks alle vragen die er zijn, zal aangaan, met nieuwsgierigheid, met behoefte aan verbinding met haar groep, en met het besef voor haar groepsleden zoveel mogelijk continuïteit te willen bieden. 

Opgetekend door Arnout ter Haar

De wereld staat op zijn kop door het uitbreken van het coronavirus, en alle maatregelen die dat tot gevolg heeft.  We realiseren ons dat er hierdoor veel uitdagingen op je af komen, zowel privé als in je rol als behandelaar en groepstherapeut en als opleider NVGP. Als het gaat om opleidingen volgen/geven in groepsdynamica en groepstherapie willen we je graag zo veel mogelijk duidelijkheid geven. We versoepelen tijdelijk de regels om het de opleidelingen mogelijk te maken hun opleiding voort te zetten en om het de opleiders mogelijk te maken hun cursus, supervisie en leertherapie online voort te zetten. De wijzigingen gelden tijdelijk: na verandering van de richtlijnen met betrekking tot face-to-face contact van de overheid zullen de oude reglementen weer van toepassing zijn.

Tijdelijke wijzigingen van het opleidingsreglement
Voor opleiders en cursisten: tijdelijk 100% online onderwijs toegestaan.

Zolang de richtlijnen van de overheid stellen dat face-to-face contact beperkt moet worden is het volledig online aanbieden van basis- en vervolgcursussen toegestaan. Dit geldt ook voor modules. Het is belangrijk dat cursussen door kunnen gaan om geen vertraging op te lopen in het onderwijs, zoals bijvoorbeeld bij de gz- de PT- of de KP-opleiding, waarbij inhalen van (veel) onderdelen niet tot de realistische mogelijkheden behoort.

Leertherapie: tijdelijk 100% online leertherapie toegestaan                                                                        
Sommige leergroepen werken al (gedeeltelijk) online. Zolang er sprake is van beperking van het contact is dit voor alle leergroepen toegestaan.

Supervisie krijgen/geven:
Ook supervisie mag tijdelijk volledig online gegeven worden

Verlenging van de termijn voor registratie of herregistratie                                                                                           
Als je door de coronacrisis je niet op tijd kunt registreren als Groepstherapeut-NVGP of Specialistisch Groepstherapeut-NVGP, of als opleider, of je niet tijdig kunt herregistreren, kun je hiervoor standaard zes maanden uitstel krijgen. We vragen je om hierover een mail te sturen naar de secretaresse van de Opleidingscommissie, Melinda van Leeuwen: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Tot slot
Niet in alle situaties is het online voortzetten van een groep of cursus de beste oplossing.  Allerlei overwegingen spelen daarbij een rol, bijvoorbeeld het belang van continuïteit van groepen en opleiding versus de kwaliteit die geboden kan worden. Wil men online doorgaan met een groepstherapie of een cursusgroep, dan vraagt dat (nieuwe) commitment van de deelnemers, en wat als één of twee van hen niet verder willen op deze basis? De vereniging wil hierin met je meedenken. 
Voor velen van ons is het online werken en opleiden nieuw en erg wennen. Veel van ons zijn aan het uitzoeken en experimenteren hoe we dit het beste vorm kunnen geven. Er zijn online webinars over groepstherapie die daar bijvoorbeeld bij kunnen helpen.
We kunnen de NVGP als platform gebruiken om ervaringen te delen en tips uit te wisselen. Onze Nieuwsbrief staat de komende periode in het teken van het delen van de ervaringen van onze leden met het online (en ook nog live of blended ) groepstherapie en lesgeven, zodat we van elkaar kunnen leren en niet allemaal zelf het wiel hoeven uit te vinden.   

Bijdragen aan de Nieuwsbrief zijn van harte welkom: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Ook kan je specifiek vragen stellen aan de Opleidingscommissie via hetzelfde emailadres.

Verlenging opleiderschap

Artikel 28
Algemene vereisten voor de verlenging van opname in de registers:
BIG-registratie als psychotherapeut, klinisch psycholoog of psychiater
1. Er is geen sprake van een door het tuchtcollege of justitie opgelegde
maatregel (berisping of zwaarder) vanwege verwijtbaar beroepsmatig
handelen
2. Deskundigheidsbevordering (minimaal 18 punten):
a. in de afgelopen 5 jaar is deelgenomen aan minimaal 4 van de 5
jaarlijkse -door de opleidingscommissie georganiseerde opleidersbijeenkomsten, die elk gehonoreerd worden met 3 punten én
b. minimaal 6 (bij)scholingspunten behaald bij door de NVGP erkende
scholingsactiviteiten.

Voor supervisoren gelden m.b.t. de deskundigheidsbevordering specifieke vereisten: van de bij a en b behaalde punten hebben minimaal 6 punten expliciet betrekking op ofwel bij- en nascholing m.b.t. supervisievaardigheden of op intervisie van supervisoren over supervisie. Dit hoeft niet specifiek in het kader van de NVGP plaats te vinden.
Voor het behalen van 6 punten voor intervisie zijn 10 intervisiebijeenkomsten met supervisoren vereist. Hiervan kan een kort verslag worden ingeleverd met data en per bijeenkomst vermeld de aanwezige supervisoren en de besproken supervisievragen. Het is ook mogelijk twee dagdelen onderwijs over supervisie te volgen.

De eisen voor deskundigheidsbevordering zijn per 1-1-2019 aangescherpt en gelden daarom voor opleiders die vanaf 1-1-2024 verlenging aanvragen. Voor 1-1-2024 is het mogelijk de oude regels te hanteren, namelijk het jaarlijks bijwonen van de opleidersmiddag.
Werkervaring in de rol als opleider:
- voor de supervisor: 2 supervisiereeksen;
- voor de leertherapeut: minimaal 1 leertherapiegroep per 5 jaar;
- voor de cursusgever: het geven van minimaal 1 één geaccrediteerde
cursus of module.
Supervisoren en cursusgevers dienen hun cursussen en supervisies schriftelijk en anoniem te laten evalueren door de opleidelingen. De opleidingscommissie kan deze evaluaties opvragen in het kader van de aanvraag van verlenging van opname in het register.

 

Als we alle verbindingen hebben gecheckt - kan iedereen elkaar goed zien? kan iedereen elkaar horen? - kondig ik aan: ‘Rollenspel. Laten we kijken of dat gaat lukken op deze manier. Luister: jullie zijn een therapiegroep met mensen die moeilijkheden hebben zich aan te passen aan nieuwe omstandigheden. Jullie voorkeur-repertoire is angstig worden, piekeren, somber worden, je terugtrekken. Doel van de groep waar je in bent gegaan is: minder tobben, minder terugtrekken, minder je oude oplossing inzetten bij nieuwe problemen, dus meer spontaniteit, meer gemak, contact houden met mensen die belangrijk zijn, problemen die zich voordoen aanpakken en hulptroepen mobiliseren, adequater voelen en adequater gevoelens uiten.’


De verspreiding van Corona brengt grote onzekerheid met zich mee over wat er gaat gebeuren. Er is de dagelijkse berichtgeving over het aantal besmettingen en doden, de ongeveer wekelijkse bijstelling van de richtlijnen van de overheid. Je schrikt ervan, maar kan eigenlijk niet meer doen dan het over je heen laten komen.
Iemand met kleine kinderen vertelde mij dat ouders in de eerste dagen van de schoolsluiting vorige week elke dag tientallen mails kregen van school met instructies, updates en handleidingen. Ikzelf ontving talloze mails van de instelling waar ik les geef met een dringend verzoek om de lessen online te gaan geven, en met tips en trucs om dat mogelijk te maken. Het lijkt alsof we hiermee corona kunnen verslaan, maar onderliggend is de paniek voelbaar.

Het NVGP congres op 27 maart kan helaas niet doorgaan in verband met de maatregelen die op advies van het RIVM door de overheid zijn genomen vanwege het Coronavirus. Dit betekent onder andere dat bijeenkomsten van meer dan 100 mensen afgelast dienen te worden. 
De preconference workshop op donderdag 26 maart in Utrecht gaat eveneens niet door omdat de workshopgever Bill Roller uit de verenigde Staten -ook in verband met maatregelen n.a.v. het coronavirus- niet aanwezig kan zijn. Wij vinden het erg jammer u te moeten teleurstellen: u had zich met ruim 200 man/vrouw ingeschreven en u had zich mogelijk verheugd op het netwerken en een boeiend programma.

Wij zijn druk bezig om het congres op een alternatieve datum met zoveel mogelijk hetzelfde inhoudelijke programma alsnog te kunnen aanbieden. Wij zullen u hier zo spoedig mogelijk over berichten. Uiteraard informeren wij u dan ook over de aanwezige mogelijkheid om kosteloos te annuleren.

De congrescommissie: Salvatore Vitale, Pierre Sebregts, Wubbo Scholte en Niels Tinga

 

Dirk de Wachter die in zijn boek “Borderline times” stelt dat de psychiatrie de spiegel van de wereld is waarin we leven en de lezer meeneemt op een observatietocht, waarbij hij de kenmerken van een borderline persoonlijkheidsstoornis terugziet in de hedendaagse maatschappij. Ook in zijn recente boek “De kunst van het ongelukkig zijn” kijkt hij kritisch naar de huidige maatschappij en maakt daarbij de verbinding met de huidige GGZ. Hij sluit daarmee goed aan bij de overige sprekers en workshops op het NVGP congres van dit jaar, waarbij het over het thema splijting en integratie vanuit verschillende perspectieven wordt belicht en vanuit verschillende disciplines zal worden bewerkt. Zo ook door onze hoofdspreker uit Amerika en verzorger van de masterclass, Bill Roller, die zich als groepstherapeut actief bezig houdt met ethische vraagstukken in de samenleving. In zowel zijn preconference workshop op donderdag 26 maart in Utrecht als tijdens zijn masterclass illustreert hij hoe om te gaan met de (dreiging) op zondebokfenomenen zoals wij in onze therapiegroepen kunnen ervaren, maar ook in de samenleving gebeurt bij migranten en vluchtelingen wereldwijd door burgers en door wereldleiders.
Voor wie meer over Dirk de Wachter en zijn boek borderline times wil horen verwijzen we naar het interview in het programma Boeken van Wim Brands uit 2013: https://www.youtube.com/watch?v=YzumSmL0e_c. Meer over Bill Roller en zijn werk rondom agressie en de zondebok via bijvoorbeeld deze video op zijn website: https://berkeleygrouptherapyinstitute.com/group-dynamics-and-the-new-heroism.
Wij zien u graag op vrijdag 27 maart op het congres in Driebergen!

Tevens attenderen wij u op de unieke gelegenheid om in kleiner verband samen met Bill Roller aan de slag te gaan met agressie gericht op de zondebok en te leren hoe hiermee om te gaan op onze preconference workshop in Utrecht op donderdag 26 maart.

Om direct naar de inschrijving voor de preconference workshop te gaan:
https://www.groepspsychotherapie.nl/uncategorised/preconference-workshop-met-bill-roller-op-donderdagmiddag-26-maart-2020-te-utrecht.html

Het inschrijven voor het congres kan via: https://www.groepspsychotherapie.nl/Congres.html. Voor het inschrijven voor de preconference van 26 maart stuurt u een mailtje naar het secretariaat: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..
De congrescommissie: Salvatore Vitale, Pierre Sebregts, Wubbo Scholte en Niels Tinga.

Voorkant27032020kleinElke groepstherapeut heeft te maken met groepsleden die niet lekker liggen in de groep en die spanning oproepen. Het kan dan zo maar gebeuren dat er verwijten komen, gelachten wordt op een manier die niet prettig is, etc. Als dit wat langer duurt dan ontstaan er vaak vaste patronen en zit je als therapeut met de vraag hoe doorbreek ik dit of lieve nog hoe voorkom ik dat iemand zich buitengesloten voelt in deze groep.
Op donderdag 26 maart vindt daarom in Utrecht een preconference workshop plaats met Bill Roller. Het specifieke onderwerp van deze preconference workshop sluit aan bij het thema van het NVGP congres van vrijdag 27 maart en betreft "Confronting Aggressive Scapegoating in groups and society."
Met behulp van een aantal deelnemers , zal hij samen iets van de groepsdynamiek van het Berkeley Civic Courage and Heroism Experiment herhalen. Dit experiment werd door Bill Roller uitgevoerd in 2014 en richt zich op de rol van de taakleider in het omgaan met de agressie vanuit de zondebok en de agressie gericht aan de zondebok in groepen. Deelnemers aan de preconference workshop zullen ervaringsgericht met het thema de zondebok aan de slag gaan.

In juli jongstleden hoorden wij dat hoofdopleiders psychotherapie en klinische psychologie hadden besloten leertherapie in gemengde leertherapiegroepen niet meer te erkennen in het kader van een opleiding tot psychotherapeut of tot klinisch psycholoog. Gemengde leertherapiegroepen zijn therapiegroepen waarin zowel mensen deelnemen die in opleiding zijn tot psychotherapeut, klinisch psycholoog of groepstherapeut als mensen in het kader van een DBC behandeling.
Naar aanleiding van dit besluit heeft de NVGP een gesprek gevoerd met de hoofdopleiders. Hierin hebben wij van onze kant uitleg gegeven over de reden waarom juist de combinatie van leer cliënten en ‘gewone’ cliënten in een groep goed werkzaam kan zijn in een leertherapie in het kader van de opleiding tot klinisch psycholoog, psychotherapeut en groepstherapeut. De hoofdopleiders zijn van mening dat gemengde leergroepen minder effectief zouden zijn dan leergroepen met alleen opleidelingen. Zij hebben hun standpunt niet herzien.

Joomla SEF URLs by Artio